وای‌فای خانه‌تان را امن کنید؛ ۱۰ کاری که امروز باید انجام دهید
وای‌فای خانه فقط یک راه برای وصل‌شدن به اینترنت نیست؛ دروازه‌ی ورود به همه‌ی دستگاه‌های شماست: گوشی، لپ‌تاپ، دوربین، تلویزیون و حتی قفل در. اگر این دروازه قفل محکمی نداشته باشد، هر کسی که رمزتان را حدس بزند یا از یک ضعف قدیمی روتر سوءاستفاده کند، می‌تواند ترافیک شما را ببیند، دستگاه‌هایتان را پیدا کند و در بدترین حالت، به فایل‌هایتان برسد.
خبر خوب این است که امن‌کردن وای‌فای خانه کار سختی نیست. بیشتر کارها را یک‌بار انجام می‌دهید و تمام می‌شود. در این مقاله ۱۰ اقدام عملی را قدم‌به‌قدم می‌بینیم؛ از مهم‌ترین شروع می‌کنیم.
۱. رمز ورود به پنل روتر را همین امروز عوض کنید
اولین و مهم‌ترین قدم، رمزی نیست که برای وصل‌شدن به وای‌فای می‌دهید؛ رمز ورود به پنل مدیریت روتر است. بیشتر روترها با نام کاربری و رمز پیش‌فرضی مثل admin/admin یا admin/password عرضه می‌شوند و این رمزها در اینترنت عمومی‌اند. هر کسی که به شبکه‌تان وصل شود — حتی مهمانی که یک‌بار رمز وای‌فای را گرفته — می‌تواند با همین رمز پیش‌فرض وارد پنل روتر شود و همه‌چیز را تغییر دهد.
وارد پنل روتر شوید (معمولاً با آدرس ۱۹۲.۱۶۸.۱.۱ یا ۱۹۲.۱۶۸.۰.۱)، رمز مدیریت را به یک رمز طولانی و یکتا تغییر دهید و آن را جایی امن یادداشت کنید. اگر رمز پیش‌فرض را تا امروز عوض نکرده‌اید، همین یک کار به‌تنهایی امنیت شبکه‌تان را چند برابر می‌کند.
۲. رمز وای‌فای قوی بگذارید و WPA3 را فعال کنید
رمز وای‌فای شما باید حداقل ۱۲ کاراکتر داشته باشد و ترکیبی از حروف، عدد و نشانه باشد؛ یک جمله‌ی به‌یادماندنی با چند عدد و نشانه، هم امن است و هم فراموش نمی‌شود. رمزهایی مثل شماره موبایل، تاریخ تولد یا «12345678» در چند دقیقه حدس زده می‌شوند.
در بخش تنظیمات بی‌سیم روتر، نوع رمزنگاری را هم چک کنید:
| نوع رمزنگاری | وضعیت | توصیه |
|---|---|---|
| بدون رمز (Open) | کاملاً ناامن | هرگز استفاده نکنید |
| WEP | شکسته‌شده و قدیمی | فوراً عوض کنید |
| WPA2 با AES | امن و رایج | قابل قبول |
| WPA3 | امن‌ترین گزینه‌ی امروز | اگر روتر پشتیبانی می‌کند، فعال کنید |
اگر روتر شما WPA3 ندارد، WPA2 با AES انتخاب درستی است؛ فقط مطمئن شوید روی TKIP یا WEP نباشد. راهنمای کامل رمزنگاری وای‌فای را اتحادیه‌ی وای‌فای (Wi-Fi Alliance) در صفحه‌ی امنیت خود منتشر کرده است.
۳. WPS را خاموش کنید
دکمه‌ی WPS روی روتر برای وصل‌شدن سریع دستگاه‌ها بدون تایپ رمز ساخته شده، اما همین راحتی یک ضعف امنیتی جدی است؛ روش پین WPS در بسیاری از روترها قابل حدس‌زدن است و هکر می‌تواند بدون دانستن رمز وای‌فای وارد شبکه شود. وارد پنل روتر شوید و WPS را کاملاً غیرفعال کنید. بعد از این، دستگاه‌های جدید را فقط با تایپ رمز وصل کنید؛ چند ثانیه زمان بیشتر، ارزش امنیتش را دارد.
۴. فریمور روتر را به‌روز کنید
روتر هم مثل گوشی و کامپیوتر، نرم‌افزار دارد و سازنده‌ها ضعف‌های امنیتی آن را با به‌روزرسانی فریمور می‌بندند. روتری که دو سال است به‌روز نشده، ممکن است ضعف‌های شناخته‌شده‌ای داشته باشد که همه از آن خبر دارند. در پنل روتر بخش Firmware Update یا System Update را پیدا کنید و آخرین نسخه را نصب کنید. اگر روتر شما چند سال است هیچ به‌روزرسانی‌ای نگرفته، به فکر تعویض آن باشید؛ در ادامه به این موضوع برمی‌گردیم.
۵. برای مهمان‌ها شبکه‌ی مهمان بسازید
وقتی مهمان رمز وای‌فای اصلی را می‌گیرد، عملاً به همه‌ی دستگاه‌های شبکه‌تان دسترسی پیدا می‌کند؛ مگر اینکه شبکه‌ی مهمان (Guest Network) فعال باشد. شبکه‌ی مهمان یک وای‌فای جداست که فقط اینترنت می‌دهد و به دستگاه‌های داخلی خانه راه ندارد. بیشتر روترهای امروزی این قابلیت را دارند؛ آن را فعال کنید و رمز مهمان را جدا از رمز اصلی نگه دارید.
۶. گجت‌های هوشمند را از شبکه‌ی اصلی جدا کنید
لامپ، دوربین، پریز و تلویزیون هوشمند معمولاً امنیت ضعیف‌تری از گوشی و لپ‌تاپ دارند و به‌روز هم نمی‌شوند. اگر یکی از آن‌ها هک شود، هکر از همان مسیر به شبکه‌ی اصلی می‌رسد. راه‌حل، همان چیزی است که در مقاله‌ی شبکه جدا برای وسایل هوشمند توضیح داده‌ایم: یک شبکه‌ی جداگانه فقط برای گجت‌ها بسازید تا گوشی و لپ‌تاپ‌تان از آن‌ها جدا بمانند.
۷. دستگاه‌های متصل را مرتب چک کنید
هر چند هفته یک‌بار به بخش «دستگاه‌های متصل» (Connected Devices یا DHCP Client List) در پنل روتر سر بزنید. اگر دستگاه ناآشنایی دیدید، اول ببینید مال کدام‌یک از وسایل خانه است؛ اگر هیچ‌کدام نبود، رمز وای‌فای را عوض کنید و دستگاه مشکوک را مسدود (Block) کنید. این چک ساده، سریع‌ترین راه برای فهمیدن این است که کسی بدون اجازه از اینترنت شما استفاده می‌کند یا نه.
۸. مدیریت از راه دور روتر را خاموش کنید
قابلیت Remote Management یا Remote Access اجازه می‌دهد پنل روتر از بیرون خانه و از طریق اینترنت باز شود؛ یعنی هر کسی در دنیا می‌تواند صفحه‌ی ورود روتر شما را ببیند. مگر اینکه واقعاً به آن نیاز داشته باشید، این گزینه را خاموش کنید. اگر روتر شما چنین گزینه‌ای ندارد، یعنی به‌صورت پیش‌فرض خاموش است و خیالتان راحت باشد.
۹. UPnP را فقط اگر لازم دارید روشن بگذارید
UPnP به دستگاه‌ها و بازی‌ها اجازه می‌دهد خودشان پورت‌های روتر را باز کنند؛ راحت است، اما گاهی یک بدافزار هم از همین راه استفاده می‌کند. اگر گیمر هستید یا دستگاه خاصی دارید که بدون UPnP کار نمی‌کند، آن را روشن بگذارید؛ در غیر این صورت خاموش‌کردنش امن‌تر است. بعد از خاموش‌کردن، اگر برنامه‌ای به مشکل خورد، می‌توانید دوباره فعالش کنید.
۱۰. روتر خیلی قدیمی را بازنشسته کنید
اگر روتر شما WPA3 را نمی‌شناسد، چند سال است فریمور تازه‌ای نگرفته و حتی شبکه‌ی مهمان ندارد، وقتش رسیده به فکر جایگزین باشید. روتر قدیمی فقط کند نیست؛ با هر ضعف امنیتی که دیگر وصله نمی‌شود، یک درِ باز است. یک روتر یا سیستم مش امروزی با WPA3، به‌روزرسانی منظم و شبکه‌ی مهمان، هم سرعت بهتری می‌دهد و هم همین ۱۰ قدم را بسیار ساده‌تر می‌کند.
چک‌لیست سریع امنیت وای‌فای
- رمز پنل مدیریت روتر عوض شده و پیش‌فرض نیست
- رمز وای‌فای حداقل ۱۲ کاراکتر و رمزنگاری WPA3 یا WPA2-AES است
- WPS خاموش است
- فریمور روتر به آخرین نسخه به‌روز شده
- شبکه‌ی مهمان برای مهمان‌ها فعال است
- گجت‌های هوشمند روی شبکه‌ی جدا هستند
- دستگاه‌های متصل هر ماه چک می‌شوند
- مدیریت از راه دور خاموش است
سؤالات متداول
آیا مخفی‌کردن نام وای‌فای (SSID) امنیت می‌آورد؟
نه، چندان. مخفی‌کردن نام شبکه فقط آن را از فهرست وای‌فای‌های اطراف پنهان می‌کند، اما با ابزارهای ساده‌ی اسکن شبکه، نام آن پیدا می‌شود. به‌جای تکیه به این روش، رمز قوی و WPA3 را جدی بگیرید.
رمز وای‌فای را هر چند وقت یک‌بار عوض کنیم؟
اگر رمز قوی و یکتاست و با کسی به اشتراک نگذاشته‌اید، نیازی به تعویض دوره‌ای نیست. اما اگر رمز را به افراد زیادی داده‌اید، دستگاه ناآشنایی در شبکه دیده‌اید یا حس می‌کنید لو رفته، فوراً عوضش کنید.
WPA3 بهتر است یا WPA2؟
WPA3 امن‌تر است؛ مخصوصاً در برابر حدس‌زدن رمز با حمله‌ی آفلاین. اما اگر بعضی دستگاه‌های قدیمی خانه‌تان فقط WPA2 را می‌فهمند، حالت ترکیبی WPA2/WPA3 بهترین انتخاب است تا هم دستگاه‌های قدیمی وصل شوند و هم دستگاه‌های جدید از WPA3 استفاده کنند.
اگر همسایه رمز وای‌فای من را دارد، چه کنم؟
رمز را عوض کنید، دستگاه‌های متصل را چک کنید و شبکه‌ی مهمان را برای مواقعی که کسی رمز می‌خواهد، فعال کنید. رمز اصلی را فقط به اعضای خانه بدهید.
آیا آنتی‌ویروس روی گوشی و لپ‌تاپ، وای‌فای را هم امن می‌کند؟
آنتی‌ویروس از خودِ دستگاه محافظت می‌کند، نه از شبکه. امنیت وای‌فای با تنظیمات روتر درست می‌شود؛ آنتی‌ویروس جای آن را نمی‌گیرد، هرچند داشتن هر دو بهتر از یکی است.
جمع‌بندی
امنیت وای‌فای خانه با یک تغییر بزرگ شروع نمی‌شود؛ با چند تغییر کوچک و درست شروع می‌شود: رمز مدیریت را عوض کنید، WPA3 و رمز قوی بگذارید، WPS را خاموش کنید و فریمور را به‌روز نگه دارید. همین چهار کار، بیشتر حمله‌های رایج را خنثی می‌کند. بقیه‌ی قدم‌ها هم هر کدام یک لایه‌ی اضافه‌اند. اگر در این مسیر به روتر یا سیستم مش تازه‌ای نیاز داشتید، می‌توانید در فروشگاه ناین پی سی مدل‌های روز را ببینید؛ مشاوره‌ی پیش از خرید هم مثل همیشه رایگان است.
مقاله‌های مرتبط: شبکه جدا برای وسایل هوشمند | ۴ تنظیم پیش‌فرض روتر که وای‌فای را کند می‌کند | نقاط کور وای‌فای؛ اکستندر، مش یا کابل؟